Phát huy vai trò của Hội Nông dân trong phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số giai đoạn 2025–2030
Trong bối cảnh nền nông nghiệp cả nước đang chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, yêu cầu đặt ra đối với các cấp Hội Nông dân không chỉ dừng ở việc vận động hội viên phát triển sản xuất, mà phải thực sự trở thành lực lượng tiên phong dẫn dắt nông dân chuyển đổi tư duy, thay đổi phương thức canh tác, tiếp cận khoa học công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại. Đối với tỉnh Thái Nguyên, địa phương có thế mạnh về chè, cây ăn quả, chăn nuôi và kinh tế đồi rừng. Phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn và chuyển đổi số không còn là xu hướng lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao giá trị gia tăng, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập bền vững cho nông dân. Những năm qua, tỉnh đã đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất an toàn, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, phát triển OCOP, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung gắn với chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị.
Đồng chí Đinh Quang Tuyên, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ tỉnh Thái Nguyên thăm và làm việc tại Hợp tác xã Hương Vân Trà
Thực tiễn cho thấy, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không phải thiếu đất đai hay thiếu lao động, mà là hạn chế về tư duy sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, ngại đổi mới, thiếu liên kết thị trường và chưa thích ứng nhanh với yêu cầu của nền kinh tế số. Trong bối cảnh đó, các cấp Hội Nông dân phải thực sự trở thành “trung tâm dẫn dắt chuyển đổi” ở khu vực nông thôn; chuyển mạnh từ tuyên truyền chung chung sang hướng dẫn cụ thể, cầm tay chỉ việc, lấy mô hình thực tiễn để thuyết phục nông dân. Thời gian qua, các cấp Hội trong tỉnh đã tích cực phối hợp tổ chức tập huấn kỹ thuật sản xuất VietGAP, hữu cơ; hướng dẫn hội viên ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, tiêu thụ nông sản; hỗ trợ xây dựng các mô hình liên kết theo chuỗi; vận động nông dân tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác, tổ hội nghề nghiệp. Đây là hướng đi rất đúng và cần tiếp tục được mở rộng trong giai đoạn tới. Điều quan trọng hơn là phải làm cho hội viên nhận thức rõ muốn tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trường hiện đại thì người nông dân không thể chỉ biết sản xuất, mà phải biết quản trị sản xuất, quản trị thị trường và quản trị dữ liệu sản phẩm. Từ tư duy “sản xuất cái mình có” phải chuyển sang “sản xuất cái thị trường cần”; từ chạy theo sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và thương hiệu; từ sản xuất đơn ngành sang kinh tế tuần hoàn đa giá trị.
Hình ảnh mô hình trồng bí xanh thơm tại xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên
Các mô hình nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn đang phát huy hiệu quả Thực tiễn tại Thái Nguyên cho thấy nhiều mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn đã đem lại hiệu quả rõ nét cả về kinh tế lẫn môi trường. Nổi bật là các mô hình sản xuất chè hữu cơ, chè VietGAP tại vùng chè Tân Cương, La Bằng, Trại Cài; mô hình sử dụng phân hữu cơ vi sinh, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, hệ thống tưới tiết kiệm, nhật ký điện tử trong sản xuất chè. Nhiều hợp tác xã đã áp dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, livestream bán hàng và tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử. Bên cạnh đó, nhiều mô hình chăn nuôi tuần hoàn đã được triển khai hiệu quả như: sử dụng đệm lót sinh học, xử lý chất thải bằng hầm biogas, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn chăn nuôi và phân bón hữu cơ. Một số mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng, nhà lưới ứng dụng công nghệ cao tại các địa phương đã tạo giá trị kinh tế cao, giảm đáng kể chi phí sản xuất và tác động môi trường. Đặc biệt, Chương trình OCOP đã góp phần quan trọng thúc đẩy tư duy sản xuất hàng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Nhiều sản phẩm chè, miến, tinh bột nghệ, sản phẩm chế biến sâu của Thái Nguyên đã từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, gia tăng giá trị kinh tế cho nông dân. (OCOP Vietnam) Thực tiễn đó khẳng định: nông nghiệp xanh không làm giảm hiệu quả kinh tế; ngược lại, nếu tổ chức tốt sẽ tạo ra giá trị bền vững, nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Hình ảnh mô hình Chè Hữu cơ tại xã La Bằng, tỉnh Thái Nguyên
Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ nông sản Chuyển đổi số trong nông nghiệp hiện nay không còn là câu chuyện xa vời, mà đã đi trực tiếp vào từng khâu sản xuất, tiêu thụ và quản lý sản phẩm. Thời gian qua, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai số hóa quy trình sản xuất đối với cây chè, cây ăn quả, rau an toàn; quản lý mã số vùng trồng; ứng dụng nhật ký điện tử; đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng QR code. Tuy nhiên, khó khăn lớn hiện nay là kỹ năng số của một bộ phận nông dân còn hạn chế; nhiều hợp tác xã chưa đủ năng lực xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường trực tuyến. Để thúc đẩy chuyển đổi số hiệu quả, các cấp Hội Nông dân cần tập trung thực hiện một số giải pháp trọng tâm: Xây dựng đội ngũ “nông dân số nòng cốt” tại cơ sở để hướng dẫn, hỗ trợ hội viên sử dụng nền tảng số; Đẩy mạnh đào tạo kỹ năng livestream bán hàng, thương mại điện tử, marketing số cho hợp tác xã và hộ sản xuất; Hỗ trợ hội viên xây dựng mã QR, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc sản phẩm; Hình thành cơ sở dữ liệu số về hội viên, sản phẩm OCOP, vùng nguyên liệu, mô hình sản xuất tiêu biểu; Tăng cường liên kết với doanh nghiệp công nghệ, sàn thương mại điện tử, ngân hàng số và các đơn vị logistics; Khuyến khích các mô hình “Hợp tác xã số”, “Chi hội nông dân số”, “Tổ hội nghề nghiệp số” gắn với kinh tế tuần hoàn và sản xuất xanh. Quan trọng nhất là phải đưa chuyển đổi số trở thành nhu cầu tự thân của người nông dân, chứ không chỉ là phong trào mang tính hình thức
Đồng chí Nguyễn Xuân Định – Phó Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam; Đồng chí Phan Thanh Hà, Uỷ viên BCH Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Tỉnh uỷ viên, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ tỉnh, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên tại gian hàng giới thiệu sản phẩm OCOP của địa phương
Nhiệm vụ trọng tâm của Hội Nông dân giai đoạn 2025–2030 Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động của Hội theo hướng thực chất, sát cơ sở, lấy hiệu quả hỗ trợ nông dân làm thước đo; Thứ hai, Tập trung xây dựng lớp nông dân mới, có kiến thức khoa học công nghệ, có kỹ năng số, có tư duy thị trường và tinh thần liên kết sản xuất; Thứ ba, phát triển mạnh các mô hình kinh tế tập thể, tổ hợp tác, hợp tác xã kiểu mới gắn với sản phẩm chủ lực và chuỗi giá trị; Thứ tư, đẩy mạnh phong trào nông dân sản xuất kinh doanh giỏi theo chiều sâu; lấy tiêu chí xanh - sạch - số -tuần hoàn làm định hướng phát triển; Thứ năm, tham gia tích cực vào chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới thông minh; xây dựng môi trường nông thôn sáng – xanh – sạch – đẹp; Thứ sáu, phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, chủ động tham gia xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp và nông dân.
Hình ảnh Đồi chè Cầu Đá, xã La Bằng, tỉnh Thái Nguyên
Để nông dân thực sự trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, cần có cơ chế hỗ trợ đồng bộ và đủ mạnh. Đề nghị Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, các bộ, ngành và tỉnh tiếp tục quan tâm: Mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn; Hỗ trợ nông dân tiếp cận khoa học công nghệ, máy móc thông minh, công nghệ bảo quản và chế biến sâu; Tăng cường đào tạo nghề, đào tạo kỹ năng số, quản trị hợp tác xã và thương mại điện tử; Có cơ chế hỗ trợ xây dựng thương hiệu, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại; Thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ theo chuỗi giá trị; Hỗ trợ các mô hình thanh niên, nông dân khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp số và kinh tế tuần hoàn.
Giai đoạn 2025–2030 sẽ là giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ của nền nông nghiệp Việt Nam theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và bền vững hơn. Điều đó đòi hỏi tổ chức Hội Nông dân phải đổi mới quyết liệt hơn, hành động mạnh mẽ hơn và đồng hành thực chất hơn với nông dân. Mỗi cán bộ Hội phải là một hạt nhân đổi mới ở cơ sở. Mỗi hội viên nông dân phải là một chủ thể sáng tạo trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Mỗi mô hình sản xuất phải hướng tới giá trị xanh, giá trị số và giá trị bền vững. Với tinh thần đó, Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên quyết tâm tiếp tục phát huy vai trò trung tâm, nòng cốt trong phong trào nông dân và xây dựng nông thôn mới; góp phần xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; đưa nông nghiệp Thái Nguyên phát triển nhanh, xanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Đồng chí: Phan Thanh Hà, Uỷ viên BCH Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Tỉnh uỷ viên, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ tỉnh, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên.