Sáng 18-6, tại Khách sạn Kim Thái (Phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên), Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Lâm sản ngoài gỗ tổ chức Hội thảo đối tác công tư với chủ đề “Phát triển bền vững chuỗi giá trị Tre, Hồi trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”. Đây là hoạt động nhằm tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị Tre, Hồi bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và phát huy tiềm năng của các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ trên địa bàn tỉnh.

Tham dự Hội thảo có 55 đại biểu đại diện lãnh đạo Chương trình phát triển rừng và trang trại (FFF) của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tại Việt Nam; Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm; các sở, ban, ngành của tỉnh; các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực lâm nghiệp; đại diện các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và các tổ nhóm nông dân sản xuất, kinh doanh Tre, Hồi trong và ngoài tỉnh.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh nhấn mạnh, lâm sản ngoài gỗ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế lâm nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân khu vực nông thôn, miền núi. Trong đó, Tre và Hồi là hai ngành hàng có nhiều tiềm năng phát triển, không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo các chuyên gia, Việt Nam hiện có khoảng 1,53 triệu ha tre, chiếm khoảng 7% diện tích tre của thế giới, với tổng trữ lượng ước tính trên 6,5 tỷ cây. Tre phân bố rộng khắp trên cả nước, tạo sinh kế cho hàng triệu hộ gia đình và cung cấp nguyên liệu cho hàng trăm doanh nghiệp chế biến, làng nghề thủ công mỹ nghệ cũng như các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, nội thất, giấy, năng lượng sinh học và hàng tiêu dùng thân thiện với môi trường. Giá trị xuất khẩu các sản phẩm mây tre đan của Việt Nam những năm gần đây đạt từ 500 đến 800 triệu USD mỗi năm, cho thấy tiềm năng rất lớn của ngành hàng này trên thị trường quốc tế.

Đối với cây Hồi, Việt Nam hiện đứng thứ hai thế giới về diện tích trồng sau Trung Quốc với trên 66.000 ha, tập trung chủ yếu tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh và Thái Nguyên. Hồi là loại cây lâm sản ngoài gỗ có giá trị kinh tế cao, được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm, dược liệu, mỹ phẩm và công nghiệp chế biến tinh dầu. Sản phẩm quả Hồi và tinh dầu Hồi của Việt Nam hiện đang được xuất khẩu tới nhiều thị trường trên thế giới với giá trị kinh tế ngày càng tăng.

TS. Phan Văn Thắng, GĐ Trung tâm nghiên cứu lâm sản ngoài gỗ phát biểu tại Hội thảo

Tại Hội thảo, các đại biểu đã nghe nhiều tham luận quan trọng về thực trạng phát triển ngành hàng Tre, Hồi; các yêu cầu của thị trường quốc tế đối với sản phẩm có nguồn gốc bền vững; các tiêu chuẩn về bảo tồn đa dạng sinh học, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội và giảm phát thải carbon. Nhiều ý kiến cho rằng xu hướng tiêu dùng xanh trên thế giới đang mở ra cơ hội lớn cho các sản phẩm từ Tre và Hồi của Việt Nam nếu đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng và phát triển bền vững.

Đại diện Tổ chức UEBT (Liên minh Đạo đức Sinh học Thương mại) đã chia sẻ những yêu cầu mới của thị trường đối với các vùng nguyên liệu có nguồn gốc từ đa dạng sinh học. Theo đó, các doanh nghiệp và người sản xuất không chỉ phải bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh được việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ hệ sinh thái, tôn trọng quyền lợi người lao động và cộng đồng địa phương trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Bà Nguyễn Thị Hạnh Liên – Trưởng đại diện tổ chức UEBT trình bày tham luận tại Hội thảo

Đại diện các doanh nghiệp tham gia Hội thảo, trong đó có Công ty Cổ phần Sản xuất và Xuất khẩu Quế Hồi Việt Nam (VINASAMEX), đã chia sẻ kinh nghiệm xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ, phát triển chuỗi liên kết với nông dân và hợp tác xã, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như USDA Organic, EU Organic, JAS, Fair Trade, UEBT và các hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu cao cấp như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Canada.

Bên cạnh những kết quả đạt được, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều khó khăn, thách thức trong phát triển chuỗi giá trị Tre, Hồi hiện nay. Đó là quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, phân tán; chất lượng giống chưa đồng đều; năng suất cây trồng còn thấp; công nghệ sơ chế, chế biến sâu còn hạn chế; khả năng liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị chưa thực sự bền vững; việc tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế và chứng nhận bền vững còn gặp nhiều khó khăn do chi phí cao và thiếu nguồn nhân lực kỹ thuật.

Ông Ma Văn Thống – GĐ HTX Nông nghiệp Bản Mộc, xã Yên Bình, tỉnh Thái Nguyên phát biểu tại Hội thảo

Trong phần thảo luận, các đại biểu đã tập trung trao đổi các giải pháp nhằm phát triển bền vững chuỗi giá trị Tre, Hồi trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới. Nhiều ý kiến đề xuất cần tiếp tục quy hoạch và phát triển các vùng nguyên liệu tập trung; nâng cao chất lượng giống; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, thu hoạch và chế biến; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ; hỗ trợ người dân tiếp cận các tiêu chuẩn sản xuất bền vững và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị tỉnh Thái Nguyên cần đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm Tre và Hồi; đồng thời hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Việc phát triển các mô hình hợp tác công tư được xem là giải pháp quan trọng để huy động nguồn lực, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả đầu tư trong toàn chuỗi giá trị.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, đại diện Ban Tổ chức khẳng định những nội dung trao đổi, kiến nghị và đề xuất tại Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để các cơ quan chức năng nghiên cứu, tham mưu xây dựng các chương trình, dự án và chính sách hỗ trợ phát triển ngành hàng Tre, Hồi trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2027-2030. Qua đó góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng xanh, bền vững, đồng thời thực hiện hiệu quả các mục tiêu bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác giữa các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và người dân. Đây được kỳ vọng sẽ là tiền đề quan trọng để xây dựng và phát triển chuỗi giá trị Tre, Hồi bền vững, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên trong những năm tới.

Đỗ Đình Thủy – Phó Ban công tác nông dân